Từ ngày 5/5/2025, hệ thống KRX chính thức đi vào vận hành, đánh dấu bước ngoặt lớn trong quá trình hiện đại hóa thị trường chứng khoán Việt Nam. Vậy hệ thống KRX là gì, hoạt động ra sao và mang lại những thay đổi gì? Cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết sau.
1. Hệ thống KRX là gì
KRX là hệ thống công nghệ thông tin quản lý và điều hành toàn bộ hoạt động giao dịch trên thị trường chứng khoán. Được triển khai bởi Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HOSE), hệ thống này là kết quả hợp tác công nghệ với Sở Giao dịch Chứng khoán Hàn Quốc (KRX).
KRX sẽ thay thế toàn bộ hạ tầng giao dịch cũ, tích hợp các nghiệp vụ từ giao dịch, lưu ký, thanh toán bù trừ, quản lý rủi ro… vào một nền tảng đồng bộ, hiện đại.
2. Chức năng và khả năng nổi bật của hệ thống KRX
Hệ thống KRX không chỉ là một nền tảng kỹ thuật mới, mà còn mở ra khả năng triển khai các chức năng giao dịch hiện đại:
-
Xử lý hàng triệu lệnh mỗi ngày, tăng tốc độ và độ chính xác.
-
Hỗ trợ CCP – đối tác bù trừ trung tâm, giảm thiểu rủi ro thanh toán.
-
Cho phép triển khai các tính năng mới như:
-
Giao dịch trong ngày (T+0)
-
Bán khống có bảo đảm
-
Lệnh điều kiện, lệnh ẩn, lệnh dừng lỗ…
-
Ngoài ra, KRX cũng hợp nhất dữ liệu giao dịch và lưu ký từ các sở giao dịch và Tổng Công ty VSDC, giúp thông tin minh bạch, dễ theo dõi và giám sát.
3. Mục tiêu và lợi ích khi vận hành hệ thống KRX
Việc vận hành KRX không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật mà còn mang tầm chiến lược:
-
Nâng cao tính minh bạch, an toàn và hiệu quả của thị trường.
-
Tăng tính thanh khoản, thu hút mạnh hơn dòng vốn đầu tư trong và ngoài nước.
-
Hỗ trợ quá trình nâng hạng thị trường từ cận biên lên mới nổi theo tiêu chuẩn MSCI và FTSE.
Hệ thống KRX được kỳ vọng sẽ nâng tầm thị trường chứng khoán Việt Nam về công nghệ và khả năng cạnh tranh trong khu vực.
4. Những thay đổi trong quy định giao dịch Chứng Khoán Cơ Sở
➤ Phiên giao dịch và loại lệnh:
-
Thêm phiên khớp lệnh định kỳ cho giao dịch lô lẻ.
-
Thay lệnh MP bằng lệnh MTL trên sàn HOSE.
-
Các loại lệnh như ATO, LO, MTL, MOK, MAK, ATC, PLO… sẽ được áp dụng tùy từng phiên.
Ví dụ:
- Nếu 1 bên sổ lệnh chỉ có lệnh ATO / ATC
Vào lúc 09:00, sổ lệnh ghi nhận 2 lệnh đặt mua ATO (Lệnh 1 và Lệnh 2) với khối lượng lần lượt là 100 cổ phiếu và 300 cổ phiếu. Giá của lệnh ATO lúc này sẽ là LP – giá khớp lệnh gần nhất. (Trong trường hợp này LP sẽ là giá tham chiếu)
- Nếu cả 2 bên sổ lệnh chỉ có lệnh ATO / ATC
Vào lúc 09:02, lệnh đặt bán ATO với khối lượng 400 cổ phiếu được nhập (Lệnh 3). Do khối lượng đặt ATO mua và bán bằng nhau, giá của lệnh ATO vẫn là LP.
Vào lúc 09:04, có thêm 1 lệnh đặt bán ATO khác với khối lượng 200 cổ phiếu được nhập (Lệnh 4). Khi đó, khối lượng đặt bán ATO sẽ lớn hơn khối lượng đặt mua ATO, giá của lệnh ATO lúc này sẽ là LP-1.
- Nếu có lệnh giới hạn trong sổ lệnh
Vào lúc 09:05, 2 lệnh đặt mua giá LO mới được đặt thêm với khối lượng và mức giá lần lượt là
Lệnh 5: đặt mua Khối lượng 500 cổ phiếu giá LP+1
Lệnh 6: đặt mua Khối lượng 400 cổ phiếu giá LP+2
LP+1 được hiểu là giá khớp lệnh gần nhất cộng thêm 1 đơn vị yết giá
Đối với giá ATO mua: được xác định là mức giá cao nhất trong 3 mức giá sau:
Giá tốt nhất của các lệnh mua LO cộng thêm 1 đơn vị yết giá. Trong trường hợp này là LP+3 (do giá mua tốt nhất của các lệnh LO hiện tại là LP+2)
Giá cao nhất của các lệnh bán LO: không có (do không có lệnh bán LO).
Giá LP
Vậy nên, giá ATO bên mua lúc này sẽ là LP+3,
Đối với giá ATO bán: được xác định là mức giá thấp nhất trong 3 mức giá sau:
Giá tốt nhất của các lệnh bán LO trừ 1 đơn vị yết giá: Không có lệnh bán LO.
Giá thấp nhất của các lệnh mua LO: LP+1
Giá LP
Vậy nên, giá ATO bên bán lúc này sẽ là LP
- Hiển thị bảng giá trong phiên khớp lệnh định kỳ
Hiển thị khối lượng của các mức giá dư mua/dư bán tốt nhất còn lại sau khi dự kiến khớp lệnh.
Giá dư mua/dư bán của lệnh ATO/ATC sẽ được hiển thị như sau:
Nếu còn dư lệnh LO: là mức giá dư tốt nhất + 1 bước giá (lệnh mua) hoặc – 1 bước giá (lệnh bán)
Nếu không còn dư lệnh LO: là mức giá khớp lệnh dự kiến
➤ Hủy/Sửa lệnh:
-
Được phép sửa lệnh một lần duy nhất (sửa giá hoặc khối lượng).
-
Sửa giảm khối lượng không mất ưu tiên; sửa giá hoặc tăng khối lượng sẽ tính lại thời điểm ưu tiên.
-
Không được hủy lệnh trong phiên ATO/ATC, PLO hoặc khi chứng khoán bị hạn chế giao dịch.
➤ Giao dịch lô lẻ và chứng khoán hạn chế giao dịch:
-
Lô lẻ có thêm phiên khớp lệnh định kỳ.
-
Chứng khoán bị hạn chế: chỉ giao dịch lô chẵn, không giao dịch lô lẻ hoặc thỏa thuận.
➤ Giao dịch thỏa thuận:
-
Có thể khởi tạo từ bên mua hoặc bán.
-
Lệnh hết hiệu lực sau giờ nếu chưa xác nhận (trước 14:45).
-
Không được sửa lệnh trong phiên.
➤ Nhà đầu tư nước ngoài:
-
Room giảm ngay khi đặt hoặc sửa lệnh mua tăng khối lượng.
-
Room tăng ngay khi sửa giảm khối lượng hoặc hủy lệnh.
-
Room chỉ thay đổi sau T+2 đối với lệnh bán.
5. Cập nhật quy định giao dịch Chứng Khoán Phái Sinh
KRX giúp đồng bộ hóa quy định giữa chứng khoán cơ sở và phái sinh:
➤ Lệnh MTL:
-
Phần chưa khớp sẽ chuyển thành lệnh LO, với giá điều chỉnh ±1 tick.
➤ Đăng ký giao dịch:
-
Nhà đầu tư được giao dịch ngay sau xác nhận điện tử từ VSDC.
➤ Ký quỹ và quản lý rủi ro:
-
VSDC yêu cầu ký quỹ cuối ngày dựa trên vị thế.
-
Tài khoản bị chặn nếu thiếu ký quỹ đến 9:30 sáng T+1.
-
Có thể gỡ chặn lúc 14:00 nếu bổ sung đủ tiền trước thời điểm đó.
➤ Tạm ngừng giao dịch:
-
Khi hệ thống hoặc thị trường biến động mạnh, có thể ngừng giao dịch tạm thời.
-
Khôi phục sẽ có đợt khớp lệnh định kỳ 15 phút không được hủy/sửa lệnh.
➤ Mã giao dịch và phí dịch vụ:
-
HNX thay đổi cấu trúc mã mới cho hợp đồng mới.
-
VSDC sẽ thu phí dịch vụ bù trừ 2.550đ/hợp đồng, thay thế phí quản lý vị thế trước đây.
Kết luận
Hệ thống KRX đánh dấu một bước tiến vượt bậc về công nghệ giao dịch chứng khoán tại Việt Nam, tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững, minh bạch và hội nhập quốc tế. Nhà đầu tư cần nắm bắt kỹ các thay đổi trong cách đặt lệnh, thanh toán và giao dịch để thích ứng hiệu quả.
